Oznaczenie poziomu ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej, czyli beta hCG, pozwala na potwierdzenie i monitorowanie rozwoju ciąży prawie od samego jej początku. Badanie poziomu beta hCG przydatne jest również w trakcie diagnostyki ciąż pozamacicznych i poronień, kosmówczaka czy zaśniadu groniastego oraz wybranych nowotworów jąder i jajników, w przypadku których stanowi dobry marker nowotworowy.
Spis treści:
- Beta hCG – gonadotropina kosmówkowa. Co to jest?
- Kiedy wykonać test beta hCG?
- Hormon beta HCG – interpretacja wyniku
- Wynik badania beta hCG – co jeszcze warto wiedzieć?
- Badanie poziomu beta HCG. Najczęściej zadawane pytania
- Poziom beta hCG – podsumowanie
Ludzka gonadotropina kosmówkowa (HCG, ang. Human Chorionic Gonadotropin) to hormon składający się z dwóch podjednostek. Oznaczenie jego poziomu ma znaczenie w potwierdzaniu ciąży, ponieważ po zapłodnieniu beta hCG w fizjologicznych warunkach wydzielana jest przez rozwijający się zarodek, a w dalszym okresie ciąży – przez komórki łożyska. Najważniejszą rolą beta hCG jest podtrzymywanie żywotności ciałka żółtego, odpowiedzialnego za wydzielania progesteronu, który z kolei niezbędny jest do wzrostu i zagnieżdżenia się zarodka w śluzówce macicy, a zatem do podtrzymania ciąży.
Wartość diagnostyczna oznaczenia poziomu beta hCG przejawia się również w diagnostyce podejrzenia poronienia lub poronienia zatrzymanego, ciąży pozamacicznej, niektórych nowotworów jajnika, zaśniadu groniastego lub kosmówczaka złośliwego. U pacjentów płci męskiej oznaczenie beta hCG jest istotne w przebiegu diagnostyki, monitorowaniu leczenia i wznowy raka jądra. W diagnostyce prenatalnej oznaczenie poziomu hormonu beta hCG pozwala na dokładniejsze badanie płodu w kierunku zespołu Downa czy Edwardsa.
Czytaj także: Objawy wczesnej ciąży. Jakie mogą być pierwsze oznaki?
Badanie beta hCG można wykonać na dwa sposoby. W przypadku oznaczenia wykonywanego w domu możliwa jest jakościowa ocena występowania hormonu w moczu, oznaczana za pomocą testu paskowego lub strumieniowego. Test z moczu nie pozwala na dokładne określenie stężenia beta hCG, a jedynie wykrywa jego obecność w badanym materiale. Drugim sposobem jest wykonanie oznaczenia beta hCG w próbce surowicy, pozyskanej po odwirowaniu próbki krwi żylnej.
Wykonanie badania na obecność beta hCG ma sens w momencie, w którym zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pacjentka może być w ciąży. Badanie jakościowe hormonu w moczu zaleca się wykonać po terminie spodziewanej miesiączki, ponieważ jest mniej czułe niż badanie z krwi. Zbyt wczesne wykonanie testu może spowodować otrzymanie wyniku fałszywie ujemnego, ponieważ w moczu pacjentki stężenie hormonu nie osiągnie wartości wykrywalnej w teście paskowym lub strumieniowym. Badanie hormonu w surowicy z wykorzystaniem jednego z najbardziej czułych testów laboratoryjnych pozwala na wykrycie wczesnej ciąży nawet już po około 7 dniach od zapłodnienia.
Interpretacja wyniku badania poziomu beta hCG polega na skorelowaniu otrzymanego wyniku liczbowego z wywiadem klinicznym. Żeby określić, czy przyrost hormonu na początku ciąży jest prawidłowy, badanie należy wykonywać w odpowiednich odstępach czasu, przeciętnie co dwa dni, bo w tym czasie dochodzi do podwojenia stężenia beta hCG. Ważne jest również to, że wartości referencyjne umieszczone na sprawozdaniach z badań laboratoryjnych mogą się nieco różnić, w zależności od metody badawczej stosowanej przez dane laboratorium, zatem nie można porównywać ze sobą wyników uzyskanych w różnych laboratoriach.
Poziom beta hCG w ciąży
W prawidłowo przebiegającej ciąży stężenie beta hCG ulega podwojeniu średnio co dwa dni przez pierwsze 6 tygodni. Jeżeli poziom hormonu jest zbyt niski lub zbyt wysoki w porównaniu z aktualnym wiekiem ciąży, lekarz może zlecić dalsze badania w celu wykluczenia poronienia, ciąży pozamacicznej, ciąży mnogiej lub wad genetycznych płodu.
Czytaj także: Ciąża biochemiczna – przyczyny, objawy, konsekwencje
Ile powinien wynosić przyrost beta hCG w ciąży?
Poziom beta hCG w 3. tygodniu ciąży oscyluje w granicach 5,8–71,2 mIU/ml, w 4. tygodniu ciąży wzrasta do wartości 9,5–750 mIU/ml, w 5. tygodniu ciąży 217–7138 mIU/ml, w 6. tygodniu 158–31 795 mIU/ml, pomiędzy 7. a 8. tygodniem ciąży 3697–149 571 mIU/ml, pomiędzy 9. a 12. tygodniem 63 803–210 612 mIU/ml, a między 13. a 16. tygodniem ciąży zaczyna spadać i wynosi 9040–210 613 mIU/ml. Po 17. tygodniu ciąży 8175–58 176 mIU/ml.
Wynik beta hCG z krwi, który nie świadczy o ciąży
Poziom beta-HCG w surowicy pacjentek nieciężarnych nie przekracza 5 mIU/ml.
U pacjentek niebędących w ciąży zwiększenie stężenia beta hCG może wiązać się z występowaniem niektórych chorób nowotworowych, np. raka jajnika, zaśniadu groniastego lub kosmówczaka złośliwego. U mężczyzn wzrost stężenia beta-HCG obserwuje się w przebiegu nowotworów jądra, a monitorowanie poziomu beta hCG u pacjentów z rakiem jądra stosowane jest nie tylko w samej diagnostyce, ale również w przebiegu terapii i ocenie jej skuteczności.
Kiedy beta hCG wykaże ciążę?
Poziom beta hCG we krwi wzrasta już po mniej więcej 6 do 10 dni od zapłodnienia. Wzrost stężenia beta hCG we krwi idzie w parze ze wzrostem stężenia hormonu w moczu.
Jaki wynik beta hCG przy poronieniu?
W sytuacji, gdy dochodzi do poronienia, następuje nagły spadek stężenia beta hCG, który postępuje aż do osiągnięcia wartości właściwych dla kobiet niebędących w ciąży. Proces może trwać nawet powyżej czterech tygodni, w zależności od momentu ciąży, w którym nastąpiło poronienie. Jeżeli po czasie dłuższym niż miesiąc poziom beta hCG nie spada poniżej 5 mIU/ml, może mieć to związek z pozostaniem tkanek płodu w macicy po poronieniu i wskazywać na konieczność wykonania zabiegu łyżeczkowania jamy macicy.
Czy beta hCG rośnie przy ciąży pozamacicznej?
W ciąży pozamacicznej lub zagrożonej poronieniem przyrost stężenia beta hCG ulega zwykle wydłużeniu i nie odpowiada oczekiwanym wartościom referencyjnym dla danego wieku ciąży.
Czytaj także: Jak można rozpoznać objawy ciąży pozamacicznej?
Czy w ciąży bliźniaczej jest wyższe beta hCG?
W przypadku ciąży mnogiej, czyli bliźniaczej lub wielopłodowej, poziom beta hCG od początku może być o wiele wyższy niż standardowe wartości referencyjne dla danego tygodnia ciąży.
Jaka jest norma beta hCG u mężczyzn?
Norma wartości beta hCG u mężczyzn wynosi poniżej 2 mIU/ml. W przypadku uzyskania wyższych wyników wskazane jest wdrożenie dalszej diagnostyki.
Badanie stężenia beta hCG, czyli ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej, to łatwy, szybki i miarodajny sposób na potwierdzenie, czy pacjentka wykonująca test jest w ciąży. Badanie na obecność beta hCG można wykonać w warunkach domowych, w teście jakościowym z moczu, jak i w warunkach laboratoryjnych, oznaczając poziom hormonu w surowicy krwi. Badanie przydatne jest również w diagnostyce chorób nowotworowych zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn – w tej sytuacji umożliwia ono nie tylko potwierdzenie choroby, ale też monitorowanie jej rozwoju, wznowy i terapii.
